Het nieuwe werken: betekenis, gevolgen, uitdagingen

Kollegen im Open Working Space

Digitalisering: nieuwe verwachtingen van medewerkers, concepten voor het nieuwe werken: de razendsnelle transformatie van werk. We onthullen wat het nieuwe werken voor HR-professionals en medewerkers betekent en hoe je je voordeel kan doen met die transformatie.

Bij het nieuwe werken biedt een sterke bedrijfscultuur houvast. Download nu de gids (Engelstalig).

Wat betekent het nieuwe werken?

De term ‘het nieuwe werken’ is ontstaan in de context van de vierde industriële revolutie. Het gaat daarbij om veranderingen in de manier van werken en de omstandigheden waaronder het werk gedaan wordt. Niet alleen in de industrie, maar ook in andere sectoren.

Het nieuwe werken wordt vooral gekenmerkt door de digitalisering. Processen worden digitaal ondersteund of volledig geautomatiseerd, mensen kunnen altijd en overal werken en de hele wereldeconomie is onderling verbonden.

Digitaal werk vereist digitale processen

Employee Self Service Laptop App Time TrackingOké, laten we eerlijk zijn: met ordners en Excel-lijsten kom je tegenwoordig als bedrijf niet ver meer. Gelukkig heeft Personio daarvoor de oplossing: eenvoudige, digitale HR-processen, van werving en digitale personeelsdossiers tot salarisadministratie.

Het concept van het nieuwe werken

In sommige Europese landen wordt de term Work 4.0 gehanteerd om de gevolgen van de digitalisering op de werkplek te bespreken, maar in Nederland is de term ‘het nieuwe werken’ ingeburgerd. Bij het nieuwe werken ligt de nadruk op de individuele vrijheid van medewerkers om hun werk naar eigen wensen en behoeften vorm te geven.

Van het oude naar het nieuwe werken

De eerste drie industriële revoluties brachten al radicale veranderingen met zich mee voor de arbeidsmarkt en voor werknemers. Telkens waren de ontwikkelingen het gevolg van nieuwe, verbeterde technologieën.

Werken aan het eind van de 18e eeuw

Halverwege de 18e eeuw kwam de industriële revolutie op gang, als eerste in Engeland en de rest van West-Europa. Er werden machines gebruikt die werden aangedreven door stoom en waterkracht.

Goederen werden voor het eerst machinaal en in grote aantallen geproduceerd. Er ontstond een nieuwe klasse van loonarbeiders die onder zeer zware omstandigheden werkten en nauwelijks rechten hadden. De eerste vakbonden werden opgericht.

Werken aan het eind van de 19e eeuw

De tweede industriële revolutie werd gekenmerkt door elektrificatie, verdere technische vooruitgang en massaproductie. De productie aan de eerste lopende band in de autofabriek van Ford was een mijlpaal in deze fase.

Het werk werd opgesplitst in steeds kleinere processtappen (arbeidsverdeling). Geleidelijk verbeterden bedrijven de arbeidsomstandigheden. Arbeiders konden een zeker welvaartsniveau bereiken en opklimmen naar de sociale middenklasse.

Werken halverwege de 20e eeuw

De derde industriële revolutie begon in de jaren 70 van de vorige eeuw. Computers en industriële robots werden commercieel ingezet en ondersteunden menselijke arbeid. Er werden compleet nieuwe vormen van automatisering mogelijk.

De nieuwe technologie maakte een hoger opleidingsniveau van de beroepsbevolking noodzakelijk. Veel eenvoudige taken konden door machines gedaan worden, waardoor het aantal kenniswerkers sterk toenam. De sociale markteconomie werd ingevoerd en de welvaart van werknemers nam toe.

Werken aan het eind van de 20e eeuw

De snelle groei van computergebruik en internetverbindingen luidde in de jaren ’90 de vierde industriële revolutie in. Die duurt nog altijd voort. De globalisering en de connectiviteit bereikten een nieuw niveau. Kunstmatige intelligentie is praktisch toepasbaar geworden en neemt steeds meer taken over die voorheen door mensen gedaan werden.

Hieronder bespreken we de concrete gevolgen daarvan voor de manier waarop we werken.

Digitale transformatie? Een sterke cultuur biedt houvast

Corporate Culture Guide by PersonioDeskundige inzichten, stapsgewijze instructies en tal van praktijkvoorbeelden: in deze gids (Engelstalig) leer je concrete doelen te stellen, heldere waarden te verankeren en je bedrijfscultuur gericht te beheersen en te meten.

Hoe ziet de wereld van het nieuwe werken eruit?

Het nieuwe werken omvat een hele reeks ontwikkelingen die de digitalisering met zich meebrengt:

De digitale werkplek

Werkplekken op kantoor zijn voorzien van desktop computers of laptops, tablets, smartphones en allerlei softwareprogramma’s. Een doorsnee commerciële medewerker verricht bijna de hele werkdag ‘digitaal werk’.

Productiemedewerkers programmeren, bedienen en besturen vaak alleen IT-systemen terwijl machines het echte werk doen.

Zelfs bij taken die nog steeds manueel uitgevoerd moeten worden, worden steeds vaker digitale hulpmiddelen gebruikt. De databril (augmentedrealitybril) voor servicemonteurs en de medische robot in de operatiekamer zijn slechts twee van de vele voorbeelden daarvan.

Altijd en overal kunnen werken

Medewerkers kunnen online werken en communiceren met collega’s via chats en videoconferenties.

Ze hoeven niet meer iedere dag op kantoor aanwezig te zijn, maar kunnen overal werken: in hun thuiskantoor, op een flexwerkplek of zelfs op een strand aan de andere kant van de wereld, als er maar een mobiele of wifiverbinding is.

Doordat software en gegevens via internet altijd beschikbaar zijn, kunnen medewerkers hun werktijden flexibeler indelen en zelf plannen, bijvoorbeeld om werk en gezin beter in balans te brengen. Als bedrijven en teams over verschillende tijdzones verspreid zijn, dan zijn andere werktijden dan van 9 tot 5 zelfs noodzakelijk.

Agile organisaties en managementstijlen

De digitale wereld van het nieuwe werken geeft individuele medewerkers meer vrijheid en verantwoordelijkheid. Vaste organisatiestructuren en een hiërarchische managementstijl zijn niet meer van deze tijd en kunnen een bedrijf afremmen.

Geografisch verspreide medewerkers werken in wisselende teams tegelijkertijd aan verschillende projecten en delen hun eigen werk in. De leiderschapsrol verschuift verder naar het sturen, motiveren en coachen van medewerkers.

Digitale en geautomatiseerde processen

Computers nemen niet alleen steeds meer taken op zich, dat doen ze ten slotte al lang. Er worden complete procesketens geautomatiseerd, waardoor mensen op geen enkel moment meer hoeven in te grijpen.

De systemen verbeteren zichzelf via zelflerende algoritmen en voeren complexe taken uit, waarvan lang gedacht werd dat menselijke intelligentie daarvoor absoluut noodzakelijk was. Door bijvoorbeeld enorme hoeveelheden gegevens (‘big data’) te analyseren, zijn computers beter in staat om toekomstprognoses op te stellen of ziektes te diagnosticeren dan mensen.

Toekomstbestendig met digitale processen

Onboarding Checklist Template in Onboarding SoftwareOnboardingtaken automatisch verdelen? Aantal vakantiedagen laten berekenen? Digitale processen die je met HR-software kan afhandelen, nemen je werk uit handen. Zodat je meer tijd overhoudt voor strategische, toekomstgerichte taken.

Outsourcing

Dankzij de wereldwijde connectiviteit kunnen bedrijven taken aan andere bedrijven of freelancers uitbesteden (outsourcing). Daardoor besparen ze kosten. Belangrijker is dat ze daardoor ook gebruik kunnen maken van kennis die hun eigen medewerkers niet hebben en ze flexibel kunnen reageren op veranderingen op de markt.

Wereldwijd is er een trend gaande om steeds meer taken, zelfs de allerkleinste microtaken, uit te besteden aan zzp’ers waar ook ter wereld (‘webwerkers’).

Een leven lang leren

Medewerkers moeten zich voortdurend bijscholen om de technologische veranderingen bij te houden en aan de eisen van het nieuwe werken te voldoen. Er ontstaan nieuwe beroepen, waarvoor steeds hogere kwalificaties nodig zijn.

Soft skills zoals eigen verantwoordelijkheid, timemanagement en aanpassingsvermogen worden steeds belangrijker om succesvol te zijn in je werk.

In dit artikel over personeelsplanning lees je hoe je het aantal medewerkers en hun kwalificaties met het oog op de toekomst kunt plannen.

De nieuwe werkgever: welke uitdagingen moet je het hoofd bieden?

Iedere revolutie brengt veel onzekerheid met zich mee en stelt nieuwe eisen aan mensen. Om toekomstbestendig te blijven, moeten werkgevers zichzelf en hun werknemers voorbereiden op het nieuwe werken. Met welke punten moet je rekening houden?

Hardware en software

Je informatietechnologie up-to-date houden klinkt simpel, maar is voor veel bedrijven een hele opgave. Medewerkers hebben hard- en software nodig om op kantoor, thuis en onderweg te kunnen werken.

Ze verwachten mogelijkheden als BYOD (‘Bring Your Own Device’ oftewel je privéapparaten gebruiken voor je werk) en zakelijke software die net zo gebruiksvriendelijk is als hun iPhone.

IT-beveiliging en gegevensbescherming

Systemen en data zijn het waardevolste bezit van veel bedrijven en moeten zo goed mogelijk worden beschermd tegen uitval, verlies of diefstal. Voor persoonsgegevens van medewerkers en klanten gelden strenge wettelijke beschermingsnormen.

Systemen die van overal toegankelijk zijn, bieden aanvalsmogelijkheden voor hackers. Gegevensbeveiliging is dan ook de belangrijkste taak van de IT-afdeling van ieder bedrijf.

Flexibele ruimte- en gebouwconcepten

Een vast bureau is overbodig als medewerkers thuis of op iedere andere plek kunnen werken. Lege kantoorruimtes kosten geld en zijn niet bevorderlijk voor een productieve werksfeer. In plaats daarvan hebben bedrijven flexibele, ‘slimme’ kantoorconcepten nodig.

Medewerkers kunnen daar een plek vinden als ze die nodig hebben om ongestoord of samen met collega’s te werken. Voor vergaderingen of creatieve workshops zijn verschillende ruimtes beschikbaar, uiteraard voorzien van uitstekende technische apparatuur.

Flexibele werktijden

De balans tussen werk en privé en ruimte voor het gezin staan hoog op het verlanglijstje van werknemers. Dat kan dankzij digitaal werken.

Daarom moeten werkgevers flexibele werktijdmodellen aanbieden, zoals spreiding van aanvangstijden of werktijden op basis van vertrouwen.

Een interactieve managementstijl

Klassieke managementstijlen botsen zoals gezegd met de eisen van het nieuwe werken. De chef delegeert en controleert, de medewerker voert uit. Dat werkt in de praktijk niet als medewerkers geografisch verspreid werken en voldoet ook niet aan de verwachtingen van de generaties Y en Z.

Voor veel ervaren leidinggevenden betekent dat een omschakeling die werkgevers moeten stimuleren en ondersteunen.

Agile werkmethoden

Kenmerkend voor de digitale wereld is dat eisen van de ene op de andere dag veranderen. Om in te kunnen spelen op snelle veranderingen, zijn agile projectmethodes ontwikkeld, waarvan scrum ongetwijfeld de bekendste is.

Zulke methoden vereisen niet alleen technische kennis, maar ook een nieuwe manier van denken en zelfs een andere bedrijfscultuur. Bedrijven moeten die verandering actief stimuleren.

Medewerkers kwalificeren en motiveren

Bij iedere nieuwe technologie zijn medewerkers nodig die weten hoe ze daarmee om moeten gaan. Door de digitalisering kunnen mensen bang zijn om hun baan kwijt te raken of het gevoel krijgen dat er teveel van hen gevraagd wordt.

Wie zijn medewerkers niet weet te enthousiasmeren en voor te bereiden op de wereld van het nieuwe werken, verliest waardevol potentieel. Interne bijscholingsmogelijkheden, begeleiding en de individuele ondersteuning van medewerkers zijn een absolute must!

Veel vraag naar gespecialiseerd personeel

Vooral in de technologiesector zijn hooggekwalificeerde medewerkers hard nodig en is de vraag naar technische experts groot. Een gebrek aan personeel remt de groei van veel bedrijven.

Bedrijven moeten intensief werven en hun toekomstige personeelsbehoefte goed plannen. Ook outsourcing en het inhuren van freelancers zijn belangrijke tools.

De gezondheid van medewerkers

Veel zitten en achter een beeldscherm werken is niet bevorderlijk voor de gezondheid. Voortdurend bereikbaar zijn en een hoge werkdruk kunnen leiden tot stress en psychische problemen. Werkgevers moeten daarom actief zorg dragen voor de fysieke en mentale gezondheid van hun medewerkers.

Arbeidsrecht en bureaucratie

Vrijheid en flexibiliteit voor werknemers zijn voor werkgevers moeilijk in balans te brengen met arbeidsrechtelijke voorschriften. Technologische ontwikkelingen en trends wachten niet op de wetgever. Bedrijven voeren nieuwe concepten vaak langzaam of helemaal niet in omdat de bestaande regelgeving daarvoor te weinig speelruimte biedt.

Bedrijven moeten zich aanpassen, ook Personio

Medewerkers van Personio komen overal vandaan en hebben verschillende persoonlijke en professionele achtergronden. Daarom is het voor ons belangrijk dat we voldoen aan de verschillende eisen van onze medewerkers.

  • Thuiswerken? Graag! Je kunt dat in onze software met slechts enkele kikken aanvragen.
  • Verschillende werkmodellen: werkstudenten voeren hun gewerkte uren zelf in, vaste medewerkers hebben een werkweek van 40 uur. Hier vind je overigens alle informatie over contracten voor werkstudenten.
  • Kwalificaties: een concept voor loopbaanontwikkeling leidt medewerkers in de juiste richting.

En wie veel werkt, moet ook gezamenlijk successen kunnen vieren. Onze Instagrampagina biedt geregeld een kijkje achter de schermen bij Personio.

Kritiek op het nieuwe werken

Iedere revolutie heeft voor- en nadelen en dat geldt ook voor de vierde industriële revolutie en het nieuwe werken. Niet iedereen staat te springen om de nieuwe technische mogelijkheden of om individuele zelfontplooiing op het werk.

Dit zijn drie van de belangrijkste punten van kritiek op de huidige ontwikkeling:

Machines maken menselijke arbeid overbodig

Tot nu toe heeft iedere technische uitvinding mankracht overbodig gemaakt, dus dat is niets nieuws. Wel nieuw is de snelheid waarmee computers en robots werk overnemen, en niet meer alleen laaggeschoold werk. Computers schrijven nu al nieuwsberichten en geven klanten telefonisch advies. Over niet al te lange tijd besturen ze onze taxi’s en vrachtwagens.

Digitalisering zorgt weliswaar voor nieuwe banen, maar daarvoor zijn hooggekwalificeerde medewerkers nodig. Niet alle buschauffeurs en kantoormedewerkers zullen zich laten omscholen tot data-analist of programmeur. Je kan je voorstellen dat er over enkele decennia voor een groot deel van de samenleving geen banen meer zijn zoals we die nu kennen.

Ons huidige economische, maatschappelijke en sociale systeem is ingericht op volledige werkgelegenheid. Als de digitalisering aan hetzelfde tempo blijft doorgaan, zullen deze systemen ingrijpend herzien moeten worden.

Toenemende belasting van werknemers

Werknemers voelen zich onder druk gezet om altijd beschikbaar te zijn en ook ‘s avonds en in het weekend te werken, omdat dat technisch mogelijk is. De grens tussen werk en vrije tijd vervaagt. De hoeveelheid werk voor individuele werknemers en de complexiteit van het werk nemen voortdurend toe.

Daarnaast is er de constante angst om de aansluiting te verliezen, de technologische veranderingen niet bij te kunnen houden en vervangen te worden door een computer of een zzp’er uit India.

Mensen worden via technologie gecontroleerd

Nu al maakt de technologie de voortdurende controle en analyse van medewerkers en hun prestaties mogelijk. AI-systemen gebruiken algoritmen om cv’s van sollicitanten te beoordelen of werknemers te herkennen die binnenkort ziek worden.

Zulke bevindingen kunnen op een positieve manier gebruikt worden en er zijn wetten die aangeven hoever werkgevers daarmee mogen gaan.

Maar de ervaring leert dat als iets technisch mogelijk is, dat uiteindelijk ook bijna altijd wordt toegepast. Het risico op misbruik van zulke technologieën is groot. Veel mensen hebben steeds vaker het gevoel dat ze machteloos staan tegenover nieuwe technologieën.

De digitalisering gaat door. Na het nieuwe werken komt nog nieuwer werken. Ondanks alle kritiek kunnen we deze ontwikkelingen niet tegenhouden. Daarom is het belangrijk dat we eerlijke randvoorwaarden creëren en mensen centraal blijven stellen bij de manier waarop we werken.

Praktische gids voor een sterke bedrijfscultuur

Nu downloaden