Het relatiebeding in arbeidscontracten begrijpen en toepassen

NL_Nulurencontract_header

Met dit artikel helpen we je het relatiebeding in een arbeidscontract begrijpen en toepassen. We behandelen de definitie, bespreken de verschillende contexten en contracten waarin een relatiebeding van toepassing kan zijn, we schetsen de verschillen met het concurrentiebeding en we behandelen het relatiebeding in de praktijk.

Belangrijkste conclusies

  • Relatiebedingen zijn gericht op het voorkomen van contact met specifieke relaties, in tegenstelling tot concurrentiebedingen die algemene werkrestricties opleggen.

  • De toepassing van relatiebedingen verschilt naargelang het type arbeidsovereenkomst, waarbij bijzondere aandacht nodig is voor de specifieke bedrijfs- en contractrisico's.

  • In internationale contexten vereist de handhaving van relatiebedingen een aanpassing aan de lokale wetgevingen. Dit kan complex zijn door de verschillende juridische systemen.

Mensen zijn de basis voor het succes van je organisatie. Bouw vandaag nog een strategie op waarin mensen centraal staan.

Wat is een relatiebeding? 

Een relatiebeding geeft in een arbeidsovereenkomst de grenzen aan voor werknemers om zakelijk contact te onderhouden met de relaties van hun werkgever na de beëindiging van het dienstverband. 

Juridisch gezien moet een relatiebeding aan specifieke voorwaarden voldoen om geldig te zijn. Dit omvat een schriftelijke overeenkomst, de meerderjarigheid van de werknemer en de opname in het arbeidscontract – niet in de cao. De juridische aspecten van een relatiebeding zijn dus complex. Het beding dient niet alleen duidelijk geformuleerd te zijn, maar moet daarnaast ook een legitieme reden omvatten waarom het beding opgenomen is. 

Relatiebeding in verschillende soorten contexten 

Het relatiebeding is bedoeld om de commerciële belangen van de werkgever te beschermen, maar de toepassing van het beding ervan varieert afhankelijk van de aard van het contract. Als HR-professional is het van belang om te begrijpen hoe je een relatiebeding op maat kan maken voor de specifieke context van de werkovereenkomst. Dit vereist een nauwkeurige analyse van de bedrijfsactiviteiten om potentiële risico's te identificeren en te voorkomen dat werknemers overstappen naar concurrenten.

De toepassing van relatiebedingen in verschillende contractvormen wordt niet alleen geleid door de wetgeving maar ook door de strategische overwegingen van het bedrijf. Hierbij speelt de vraag hoe men de relatie met klanten wil beveiligen, zonder de bewegingsvrijheid van de werknemer onnodig te beperken. Deze delicate balans wordt weerspiegeld in de manier waarop het relatiebeding wordt geformuleerd en gehandhaafd. Tegelijkertijd moet er ook rekening worden gehouden met de belangen van het bedrijf en de rechten van de werknemer. We hebben de verschillende soorten arbeidscontracten voor je op een rij gezet:

  • Tijdelijke contracten

  • Arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd

  • Detachering

  • Arbeidscontract voor bepaalde tijd

In tijdelijke contracten 

Bij een relatiebeding in een tijdelijk contract moet de werkgever een zwaarwegend belang aanduiden om het beding te rechtvaardigen. Net zoals bij een concurrentiebeding bij een tijdelijk contract mag er alleen een clausule worden toegevoegd als er een grondige motivatie van de werkgever ten grondslag ligt, die ook schriftelijk wordt toegevoegd aan het contract. 

Het relatiebeding moet daarnaast de belangen van beide partijen op een evenwichtige manier behartigen. De voorwaarden moeten nauwkeurig worden gedefinieerd en gecommuniceerd om toekomstige conflicten en onduidelijkheden te voorkomen. 

In een arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd

Het integreren van een relatiebeding in een standaard arbeidsovereenkomst van onbepaalde duur vereist aandacht voor detail. Er moet niet alleen rekening worden gehouden met de juridische geldigheid, maar ook met de transparantie. Er moet duidelijkheid zijn ten aanzien van de werknemer over de voorwaarden van het relatiebeding in de arbeidsovereenkomst, zoals de duur van de beperking en het geografische bereik.

Bij detachering

Detacheringscontracten komen met hun eigen set uitdagingen wanneer het aankomt op relatiebedingen. De aard van detachering impliceert dat de werknemer vaak voor verschillende opdrachtgevers werkt, wat het afbakenen van 'werkrelaties' gecompliceerd kan maken. Daarom is het essentieel om een heldere en nauwkeurige clausule te formuleren.

In een arbeidscontract voor bepaalde tijd

Het opstellen van een relatiebeding in contracten voor bepaalde tijd, kan complex zijn. De geldigheid van het beding hangt af van de motivatie van de werkgever en moet de belangen van beide partijen op een evenwichtige manier behartigen. 

De belangrijkste factoren voor HR-kosten

The Biggest HR Cost Drivers

Welke factoren vormen een aanslag op je portemonnee en veroorzaken de grootste financiële schade? Onze gids (Engelstalig) bespreekt de vijf belangrijkste kostenfactoren in HR en laat zien hoe die geëlimineerd kunnen worden.

Voorbeelden van een relatiebeding 

Het is essentieel om een relatiebeding zorgvuldig te analyseren en te controleren of het beding voldoet aan zowel de wettelijke vereisten als de belangen van de werknemer. Deze analyse vereist een grondige bestudering van de formulering en de context. Bijvoorbeeld, een clausule kan bepalen dat een werknemer twee jaar na uitdiensttreding geen zaken mag doen met klanten die in de laatste drie jaar van het dienstverband zijn gedaan. De geldigheid van het relatiebeding hangt af van de redelijkheid en proportionaliteit ervan.

Een ander praktijkvoorbeeld betreft de situatie waarin een werknemer werkzaam is geweest in een salesfunctie bij een softwarebedrijf. In het relatiebeding staat dat de werknemer na vertrek niet direct contact mag opnemen met, of diensten mag aanbieden aan de top vijf klanten waar het softwarebedrijf het meest mee heeft samengewerkt. Dit beding kan ook specifiek beschrijven dat de werknemer niet voor een concurrent mag werken in een rol die betrekking heeft op verkoopactiviteiten of klantbeheer binnen dezelfde branche, voor een periode van een jaar na het verlaten van het bedrijf. 

In dit relatiebeding gaat het erom dat de werknemer de opgebouwde relaties en kennis van de klantenportefeuille niet kan gebruiken ten voordele van een concurrent. In dit geval moet het relatiebeding duidelijk de betrokken klanten identificeren en een redelijke termijn en geografisch bereik vaststellen om redelijk en handhaafbaar te zijn. In het arbeidscontract zou het relatiebeding er als volgt uit kunnen zien: 

Voorbeeld clausule relatiebeding

In de context van commerciële overgangen na afloop van een arbeidscontract, stelt het relatiebeding de eis aan de werknemer, voorheen in dienst bij [Softwarebedrijf X] als salesmedewerker, om voor een periode van een (1) jaar na het einde van het dienstverband geen zakelijk contact te zoeken of onderhouden met klant A, B, C, D, E, noch diensten aan deze klanten aan te bieden. 

Bovendien is het de werknemer binnen deze termijn verboden om functies bij direct concurrerende organisaties binnen de softwaresector te bekleden die raakvlakken hebben met verkoop of klantenbeheer. Deze voorwaarde is bedoeld om de kritische klantenrelaties die [Softwarebedrijf X] zorgvuldig heeft opgebouwd en de zeer waardevolle kennis die de werknemer tijdens zijn dienstverband heeft vergaard te beschermen, zodat deze niet tot voordeel van een concurrerende partij gebruikt kan worden.

Hoe ontwikkel je een duurzame HR-strategie?

Teaserbild Whitepaper People Strategy NL

In deze gids nemen we je mee door het proces en laten we zien hoe je je HR-werk naar een hoger niveau kunt tillen.

Wat zijn de verschillen tussen een concurrentiebeding en een relatiebeding? 

Vaak worden de termen concurrentiebeding en relatiebeding door elkaar gehaald; het gaat echter om twee verschillende clausules. Het grootste verschil zit in de reikwijdte van het beding. Het relatiebeding beperkt zich tot het contact met relaties van de werkgever, terwijl het concurrentiebeding kan voorkomen dat een werknemer in vergelijkbare functies werkt, vaak binnen een bepaalde geografische zone of sector. Ook zijn er verschillen in de focus, de mate van carrièrebeperking en de juridische handhaving. We hebben ze hieronder voor je op een rij gezet. 

Relatiebeding

Concurrentiebeding

Focus

Beperkt het aangaan van zakelijke contacten met specifieke relaties van de voormalige werkgever.

Voorkomt het uitoefenen van soortgelijk werk bij een concurrent.

Reikwijdte

Richt zich op specifieke relaties, locatie is meestal irrelevant.

Mogelijk inclusief type werk, nieuwe werkgever en soms geografische beperkingen.

Carrièrebeperking

Beperkt vooral zakelijke interacties met bepaalde relaties.

Kan algemene carrièremogelijkheden beperken.

Juridische handhaving

Beter af te dwingen door expliciete benoeming van de te vermijden relaties.

Complex vanwege potentieel onduidelijke term 'concurrentie'.

Relatiebeding in de praktijk 

Een relatiebeding wordt in de praktijk vaak benaderd met een focus op de balans tussen de bescherming van de bedrijfsbelangen enerzijds en de carrièremogelijkheden van de werknemer anderzijds. Het navigeren door de nuances van een relatiebeding in de praktijk vereist zowel juridische kennis als praktische wijsheid.

In de praktijk kunnen onderhandelingen en mediaties een significante rol spelen wanneer er geschillen ontstaan over de interpretatie of handhaving van het relatiebeding. Het is van belang dat werkgevers en werknemers proactief met elkaar communiceren en tot een wederzijds aanvaardbare regeling komen.

Veelgestelde vragen over relatiebeding

Hoe kan een relatiebeding worden gewijzigd of opgeheven? 

Een relatiebeding kan gewijzigd of opgeheven worden door wederzijds overleg tussen werkgever en werknemer. Dit proces begint vaak met een gesprek waarin de werknemer de redenen voor de gewenste wijziging of opheffing uiteenzet. Als er veranderende omstandigheden zijn, zoals een significante wijziging in de functie of als het beding onevenredig zware gevolgen heeft voor de werknemer, kan dit aanleiding geven tot een aanpassing van het beding. Soms kan een wijziging ook plaatsvinden met behulp van mediation of arbitrage als onderdeel van een vaststellingsovereenkomst. Als laatste redmiddel kan de kwestie worden voorgelegd aan een rechter, die kan besluiten om het beding te matigen of geheel buiten werking te stellen. Voor zijn oordeel zal de rechter zich baseren op de redelijkheid en billijkheid.

Wat zijn de mogelijke gevolgen voor werknemers bij overtreding van een relatiebeding? 

Bij het overtreden van een relatiebeding kunnen verschillende gevolgen optreden voor de werknemer. De meest voorkomende consequentie is het moeten betalen van een boete. De hoogte van de boete is vooraf vastgelegd in het arbeidscontract. Afhankelijk van de formulering van het beding, kunnen er ook aanvullende schadevergoedingen gevraagd worden, die gerelateerd zijn aan het verlies dat de werkgever lijdt door de overtreding. 

Hoe wordt een relatiebeding gehandhaafd in internationale of grensoverschrijdende werkrelaties?

De handhaving van een relatiebeding in internationale of grensoverschrijdende werkrelaties kan complex zijn vanwege de verschillende betrokken rechtsstelsels. Bedrijven die internationaal opereren, moeten ervoor zorgen dat hun relatiebedingen afdwingbaar zijn in de landen waar ze zaken doen, wat vaak de raadpleging van lokale juridische expertise vereist. De handhaving kan worden bemoeilijkt door verschillen in lokale wetgeving over arbeidsrelaties en kwesties van non-concurrentie. Bovendien kunnen internationale verdragen en EU-regelgeving invloed hebben op de geldigheid en uitvoerbaarheid van een relatiebeding.

Disclaimer

Meer tijd voor wat het belangrijkst is: mensen

Digitalisierung-HR-Arbeit