Formule voor arbeidsproductiviteit: simpel uitgelegd met praktijkvoorbeelden

4 Mitarbeiter schauen auf zwei Laptops

Ieder bedrijf wil graag zo efficiënt mogelijk werken: de beschikbare middelen optimaal inzetten om resultaten te behalen. Als je wilt weten hoe productief je medewerkers zijn, kan je hun arbeidsproductiviteit berekenen met behulp van een simpele formule.

Hoe gebruik je de formule voor arbeidsproductiviteit? Hoe zinvol is deze in de praktijk en hoe ga je om met de resultaten? In dit artikel lees je alles wat je moet weten over dit belangrijke kengetal.

Introduceer makkelijke HR-processen in je hele bedrijf en verhoog de productiviteit van je medewerkers. Lees er hier meer over.

Wat is arbeidsproductiviteit?

Arbeidsproductiviteit is een kengetal waarmee de gemiddelde arbeidsprestaties van medewerkers over een bepaalde periode worden uitgedrukt. Beter gezegd geeft het getal de verhouding weer tussen de arbeidsinspanningen en de uitkomst, oftewel het resultaat. Dit helpt bedrijven om te analyseren op welke gebieden er actie ondernomen moet worden om de arbeidsproductiviteit te verbeteren.

Belangrijk: de arbeidsproductiviteit is een onderdeel van de totale productiviteit van je bedrijf. Een ander onderdeel is bijvoorbeeld de productiviteit van je machines.

Kengetallen van de arbeidsproductiviteit

Arbeidsproductiviteit wordt zowel in management als bij de personeels- en productieplanning gebruikt. Afhankelijk van het scenario waarin je de formule wilt gebruiken, kan je de berekening baseren op verschillende variabelen.

  • Als arbeidsprestatie kan je bijvoorbeeld de productiehoeveelheid in aantal stuks of gewicht, het aantal voltooide orders of de omzet in euro’s nemen. Ieder meetbaar arbeidsresultaat (‘producten’) is hiervoor geschikt.
  • Je kan iedere gewenste tijdsduur kiezen, variërend van minuten of dagen tot jaren.
  • Je kan de formule voor arbeidsproductiviteit gebruiken om de arbeidsprestaties van individuele medewerkers of het gemiddelde van een groep medewerkers te berekenen. In het laatste geval deel je het totaal van de arbeidsprestaties van de betreffende medewerkers door het totaal aantal werkuren dat daaraan besteed is.
  • Op nationaal niveau kan de gemiddelde productiviteit van werknemers in een hele branche, een bepaalde regio of een heel land berekend worden aan de hand van de formule.

Efficiënte processen, hogere productiviteit

HR levert een beslissende bijdrage aan de productiviteit van medewerkers. Want als personeelsprocessen voor iedereen gemakkelijk zijn, houden je medewerkers meer tijd over voor hun eigenlijke werk. Personio helpt je daarbij! 

Hoe bereken je de arbeidsproductiviteit?

De formule voor het berekenen van de arbeidsproductiviteit luidt als volgt:

Het arbeidsresultaat uitgedrukt in cijfers (output),

gedeeld door

de arbeidsinspanningen van medewerkers uitgedrukt in tijd (input).

Praktijkvoorbeelden

Aan de hand van drie voorbeelden uit verschillende branches en werkgebieden is gemakkelijk te zien hoe de formule in de praktijk kan worden toegepast.

Arbeidsproductiviteit aan de lopende band

Een medewerker produceert in een werkdag van 8 uur 5.000 stuks van een product.

Arbeidsproductiviteit = 5.000 producten gedeeld door 8 uur = 625 stuks per uur

Arbeidsproductiviteit in sales

Vier salesmedewerkers realiseren binnen een maand (20 werkdagen) een omzet van een miljoen euro. Berekening van de arbeidsinspanning: 4 medewekers * 20 werkdagen = 80 arbeidsdagen

Arbeidsproductiviteit van de afdeling = 1.000.000 euro gedeeld door 80 arbeidsdagen = 12.500 euro per dag

Arbeidsproductiviteit per medewerker = 12.500 euro gedeeld door 4 medewerkers = 3.125 euro per medewerker per dag

Arbeidsproductiviteit in de dienstverlening

15 schoonmakers maken in een week in totaal 3.000 hotelkamers schoon. Het totaal van alle gewerkte uren is 4.000.

Gemiddelde arbeidsproductiviteit = 3.000 hotelkamers gedeeld door 4.000 uur = 0,75 kamer per uur

Heeft het zin om de arbeidsproductiviteit te meten?

Het kengetal voor de arbeidsproductiviteit is makkelijk te begrijpen en te berekenen, maar heeft op zichzelf een beperkte informatieve waarde.

De formule voor arbeidsproductiviteit houdt geen rekening met de kosten van de medewerkers en van de machines, werkuitrusting en materialen die hen ter beschikking staan. Daarom kun je er geen conclusies uit trekken over de oorzaken van een hoge of lage productiviteit van medewerkers.

Ook de kwaliteit van de arbeidsprestaties wordt niet meegerekend, die vaak niet in aantallen of andere eenheden kan worden gemeten. Als een medewerker een grote hoeveelheid producten maakt maar veel daarvan defecten vertonen, dan heeft het bedrijf geen baat bij een rekenkundig hoge productiviteit. Er wordt evenmin rekening gehouden met de werkdruk van de medewerkers. Als de productie door een gebrek aan orders steeds stilvalt, kan het bedrijf geen winst maken, zelfs niet met werknemers die op papier productief zijn.

Je moet de arbeidsproductiviteit dus altijd in de context en in combinatie met andere kengetallen bekijken om een zinvol totaalbeeld te krijgen van de productiviteit van je medewerkers.

De productiviteit van je medewerkers verhogen

Altijd formulieren invullen om vakantie aan te vragen? Dat kan efficiënter. Introduceer moeiteloze personeelsprocessen in je bedrijf, zodat je medewerkers zich niet meer met al dat papierwerk bezig hoeven te houden.

Voor wie de formule geschikt is …

De formule voor arbeidsproductiviteit is geschikt voor bedrijven waarvan de arbeidsresultaten gemakkelijk in aantal stuks of hoeveelheid geld te meten zijn en de arbeidsresultaten vooral afhankelijk zijn van het aantal werkuren dat de medewerkers daaraan besteed hebben.

Het kengetal wordt vooral gebruikt in sectoren met laaggeschoolde banen of stukwerk, bijvoorbeeld in de logistiek, de landbouw en de massaproductie. Daar is het relatief eenvoudig om targets voor de minimale arbeidsproductiviteit van een medewerker te stellen en om medewerkers met elkaar te vergelijken.

Helaas gebruiken sommige werkgevers de productiviteitscijfers om medewerkers onder druk te zetten en om af te komen van wat zij als onproductieve werknemers zien.

… en voor wie niet

In sectoren waarin medewerkers voornamelijk intellectueel en creatief werk doen en het arbeidsresultaat dus moeilijk in cijfers uit te drukken is, heeft de formule voor arbeidsproductiviteit weinig betekenis.

Hetzelfde geldt voor een sterk geautomatiseerde productie, waarbij machines en computers het meeste werk doen en het aantal gewerkte uren van medewerkers weinig invloed heeft op het arbeidsresultaat.

Waarom je de arbeidsproductiviteit zou moeten meten

Net als vrijwel alle andere kengetallen is arbeidsproductiviteit vooral interessant om vergelijkingen te kunnen maken met andere periodes of andere bedrijven (‘benchmarking’).

Meet de arbeidsproductiviteit binnen je bedrijf regelmatig over een langere periode, bijvoorbeeld iedere maand of ieder kwartaal. Het absolute getal is daarbij minder belangrijk. Het gaat er meer om te bepalen of de arbeidsproductiviteit stijgt, daalt of stagneert. Ook kun je zo bepalen welk effect bepaalde maatregelen hebben op de arbeidsproductiviteit, bijvoorbeeld of investeringen in nieuwe machines of flexibelere werktijden de productiviteit van je medewerkers verhogen.

Door de arbeidsproductiviteit van je bedrijf te vergelijken met die van je concurrenten of het gemiddelde van je branche, kan je achterhalen of je bedrijf concurrerend is. Als jouw productiviteit aanzienlijk lager is dan die van je concurrenten, kan dat betekenen dat je een inhaalbeweging moet maken. Voor een zinvolle vergelijking moet je overigens alleen naar andere bedrijven kijken die vergelijkbaar zijn met dat van jou.

Voorlopige conclusie

De arbeidsproductiviteit op zich zegt vaak niets over de werkelijke prestaties van de medewerkers zelf. Een lage arbeidsproductiviteit kan verschillende oorzaken hebben: onbetrouwbare machines, slechte processen, ongezonde werkomstandigheden enzovoort. Vaak is het een combinatie van veel factoren. Als je een lage of dalende arbeidsproductiviteit vaststelt, moet je daarom nauwlettend naar de oorzaken kijken en geen overhaaste conclusies trekken.

Arbeidsproductiviteit verhogen: 11 tips

Inzien dat je productiviteit te wensen overlaat, is pas de eerste stap. Ontwikkel passende maatregelen om de productiviteit van je medewerkers te verhogen. Vergeet niet dat het niet alleen om cijfers gaat. Natuurlijk is de omzet of het aantal stuks belangrijk. Maar je wil vooral medewerkers die langdurig gemotiveerd zijn en kwalitatief hoogwaardig werk leveren.

Met de volgende maatregelen kun je de productiviteit van je medewerkers verhogen:

✓ Blijf je medewerkers bijscholen

Goed geschoolde medewerkers leveren betere prestaties en maken minder fouten. Ze ontwikkelen eigen ideeën en kunnen zelfstandig je producten en processen optimaliseren.

✓ Introduceer een bonussysteem

Op sommige gebieden (maar niet alle) kunnen financiële beloningen of bonussen motiverend werken doordat de hogere prestaties van de medewerker direct effect hebben op zijn of haar portemonnee. Sales is hiervan een klassiek voorbeeld.

✓ Voer standaardprocessen in

Definieer efficiënte, op elkaar afgestemde processen waar iedereen zich aan houdt. Controleer je processen regelmatig en blijf ze optimaliseren.

✓ Stimuleer goed tijdmanagement

Help je medewerkers hun tijd te prioriteren en afleiding te voorkomen.

✓ Zorg voor ergonomische werkplekken

Gezonde medewerkers die zich prettig voelen op hun werkplek, presteren beter op lange termijn.

✓ Respecteer werk- en rusttijden

Geef je medewerkers voldoende pauzes en respecteer hun vrije tijd ‘s avonds en in het weekend. Zo blijven ze langdurig productief.

✓ Maak flexibele werktijden mogelijk

Als medewerkers hun werktijden aan hun eigen omstandigheden en bioritme kunnen aanpassen, zijn ze tijdens hun werkuren gemotiveerder en productiever.

✓ Toon waardering

Medewerkers die zich gewaardeerd voelen, zijn gemotiveerder, meer tevreden en presteren beter.

✓ Maak een productie- en personeelsplanning

Zorg voor een gelijkmatige werkdruk en voorkom dat je medewerkers niets te doen hebben of juist overbelast raken.

✓ Automatiseer processen

Door goede software te gebruiken of processen volledig te automatiseren, houden je medewerkers meer tijd over om zich te concentreren op belangrijke taken.

✓ Meet productiviteitsgegevens anoniem

Houd de productiviteit van je medewerkers voortdurend in de gaten. Zo kun je veranderingen vaststellen en vroegtijdig actie ondernemen om ‘productiviteitskillers’ te elimineren.

De productiviteit verhogen via geautomatiseerde HR-processen

Zo lukt het met Personio